Thành lập công ty có cần bằng cấp không? Về nguyên tắc, hồ sơ đăng ký thành lập doanh nghiệp thông thường không bắt buộc chủ sở hữu, thành viên, cổ đông hay người đại diện theo pháp luật phải có bằng đại học hoặc bằng chuyên môn. Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp dự kiến hoạt động trong ngành, nghề kinh doanh có điều kiện thì pháp luật chuyên ngành có thể yêu cầu người phụ trách chuyên môn hoặc người hành nghề phải đáp ứng trình độ, chứng chỉ hay điều kiện riêng. Trong bài viết dưới đây, Kế Toán Lạc Việt sẽ giúp bạn phân biệt rõ 2 trường hợp này.
Thành lập công ty có cần bằng cấp không?
Không phải cứ thành lập công ty là phải có bằng cấp. Theo quy định về đăng ký doanh nghiệp hiện hành, các giấy tờ trong hồ sơ thành lập công ty TNHH, công ty cổ phần, công ty hợp danh hoặc doanh nghiệp tư nhân không mặc định bao gồm bằng đại học hay bằng chuyên môn của người thành lập.
Nghị định 168/2025/NĐ-CP cũng quy định cơ quan đăng ký kinh doanh không được yêu cầu người thành lập doanh nghiệp nộp thêm giấy tờ ngoài thành phần hồ sơ mà pháp luật quy định.
Do đó, một người không có bằng đại học vẫn có thể thành lập và sở hữu doanh nghiệp nếu đáp ứng các điều kiện pháp luật tương ứng về chủ thể, tên doanh nghiệp, trụ sở, ngành nghề và những nội dung đăng ký khác.
Bạn có thể xem thêm các điều kiện thành lập doanh nghiệp để kiểm tra tổng thể trước khi chuẩn bị hồ sơ.
Điểm quan trọng cần phân biệt là:
- Đăng ký thành lập doanh nghiệp: Thông thường không yêu cầu bằng cấp.
- Thực tế kinh doanh một số ngành nghề: Có thể phải đáp ứng bằng cấp, chứng chỉ hành nghề, giấy phép hoặc điều kiện chuyên môn khác.
Trường hợp nào thành lập công ty cần bằng cấp hoặc chứng chỉ?
Không nên hiểu rằng mọi ngành nghề kinh doanh có điều kiện đều bắt buộc chủ công ty phải có bằng cấp. Điều kiện của từng ngành có thể rất khác nhau.
Theo Luật Đầu tư 2025, ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện là những ngành nghề mà khi thực hiện hoạt động kinh doanh, nhà đầu tư phải đáp ứng những điều kiện cần thiết theo quy định pháp luật. Danh mục ngành, nghề này được quy định tại Phụ lục IV của Luật.
Bạn có thể tham khảo văn bản chính thức tại Luật Đầu tư số 143/2025/QH15 trên Cổng thông tin Chính phủ.
Trong thực tế, yêu cầu chuyên môn thường rơi vào một trong các tình huống sau.
1. Người trực tiếp hành nghề phải có chứng chỉ
Một số lĩnh vực đòi hỏi cá nhân trực tiếp thực hiện công việc chuyên môn phải có chứng chỉ hành nghề hoặc đáp ứng tiêu chuẩn nghề nghiệp.
Ví dụ, pháp luật chuyên ngành có các cơ chế quản lý riêng đối với những lĩnh vực như dịch vụ kế toán, kiểm toán, pháp lý, khám chữa bệnh và một số hoạt động chuyên môn khác.
Trong trường hợp này, người góp vốn hoặc chủ sở hữu công ty không nhất thiết chính là người phải có chứng chỉ, trừ khi quy định chuyên ngành yêu cầu người đó đồng thời đảm nhiệm vị trí chuyên môn cụ thể.
2. Người phụ trách chuyên môn phải đáp ứng trình độ
Có ngành nghề yêu cầu doanh nghiệp phải bố trí một hoặc nhiều người phụ trách chuyên môn có trình độ đào tạo phù hợp.
Ví dụ, điều kiện có thể quy định người phụ trách phải:
- Có bằng thuộc chuyên ngành nhất định;
- Có chứng chỉ hành nghề tương ứng;
- Có thời gian kinh nghiệm chuyên môn;
- Được cấp giấy phép hoặc xác nhận đủ điều kiện hành nghề.
Khi đó, chủ công ty không có bằng cấp vẫn có thể góp vốn hoặc thành lập doanh nghiệp nếu pháp luật không yêu cầu chính chủ sở hữu phải đảm nhiệm vị trí chuyên môn.
3. Doanh nghiệp phải đáp ứng thêm giấy phép hoặc điều kiện khác
Bằng cấp chỉ là một trong nhiều loại điều kiện kinh doanh. Một ngành nghề có điều kiện còn có thể yêu cầu về cơ sở vật chất, vốn, nhân sự, giấy phép, chứng nhận đủ điều kiện hoặc các tiêu chuẩn kỹ thuật khác.
Vì vậy, trước khi kết luận một ngành “có cần bằng cấp hay không”, cần kiểm tra đúng quy định chuyên ngành áp dụng cho hoạt động cụ thể.
Kế Toán Lạc Việt đã tổng hợp thêm nội dung về danh mục ngành nghề cần chứng chỉ hành nghề để bạn tham khảo khi lựa chọn ngành đăng ký.
Không có bằng đại học có mở công ty được không?
Có. Không có bằng đại học không đồng nghĩa với việc không được mở công ty.
Ví dụ, một cá nhân muốn thành lập công ty để kinh doanh thương mại thông thường và ngành nghề đó không đặt ra điều kiện chuyên môn thì bằng đại học không phải là điều kiện để đăng ký doanh nghiệp.
Tương tự, người đại diện theo pháp luật cũng không mặc nhiên phải có bằng đại học chỉ vì đảm nhiệm chức danh giám đốc hoặc tổng giám đốc.
Tuy nhiên, nếu người đó đồng thời giữ một chức danh chuyên môn trong ngành nghề mà pháp luật yêu cầu trình độ hoặc chứng chỉ thì phải đáp ứng quy định tương ứng.
| Trường hợp | Có cần bằng cấp? | |
| Thành lập doanh nghiệp thông thường | Không | |
| Chủ sở hữu/cổ đông góp vốn thông thường | Không | |
| Người đại diện theo pháp luật thông thường | Không mặc định | |
| Người trực tiếp hành nghề thuộc lĩnh vực có yêu cầu chuyên môn | Có thể có | |
| Người phụ trách chuyên môn theo pháp luật chuyên ngành | Có thể có | |
| Ngành nghề kinh doanh có điều kiện | Phải kiểm tra từng điều kiện cụ thể | |
Chứng chỉ hành nghề có giống bằng cấp không?
Không hoàn toàn giống nhau.
Bằng cấp thường chứng minh một cá nhân đã hoàn thành chương trình đào tạo ở trình độ hoặc chuyên ngành nhất định. Trong khi đó, chứng chỉ hành nghề hoặc giấy phép hành nghề thể hiện cá nhân đáp ứng điều kiện để thực hiện một hoạt động nghề nghiệp mà pháp luật quản lý.
Một ngành nghề có thể:
- Chỉ yêu cầu trình độ đào tạo;
- Chỉ yêu cầu chứng chỉ hoặc giấy phép hành nghề;
- Yêu cầu đồng thời trình độ và kinh nghiệm;
- Không yêu cầu các điều kiện trên đối với người thành lập nhưng yêu cầu đối với nhân sự chuyên môn.
Do đó, có bằng đúng chuyên ngành chưa chắc đã đồng nghĩa với việc đủ điều kiện hành nghề.
3 Bước kiểm tra ngành nghề dự định kinh doanh có cần bằng cấp không
Nếu chưa chắc lĩnh vực mình định mở công ty có yêu cầu chuyên môn hay không, bạn có thể kiểm tra theo 3 bước.
Bước 1: Xác định chính xác hoạt động kinh doanh
Không nên chỉ xác định chung như “mở công ty dịch vụ” hoặc “mở công ty tư vấn”. Hãy xác định doanh nghiệp thực tế sẽ cung cấp dịch vụ hoặc bán sản phẩm gì.
Cùng là “tư vấn” nhưng mỗi lĩnh vực có thể chịu quy định hoàn toàn khác nhau.
Bước 2: Kiểm tra ngành nghề có thuộc nhóm kinh doanh có điều kiện
Đối chiếu hoạt động dự kiến với danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện hiện hành.
Nếu ngành nghề không thuộc nhóm này, thông thường sẽ không phát sinh giấy phép con hoặc điều kiện chuyên ngành chỉ vì thành lập doanh nghiệp.
Nếu thuộc ngành nghề có điều kiện, tiếp tục sang bước 3.
Bước 3: Kiểm tra pháp luật chuyên ngành
Đây là bước quyết định.
Cần xác định rõ pháp luật yêu cầu điều kiện đối với:
- Chính doanh nghiệp;
- Người đại diện;
- Người quản lý;
- Người phụ trách chuyên môn;
- Hay từng cá nhân trực tiếp hành nghề.
Đồng thời kiểm tra loại giấy tờ cần có là bằng cấp, chứng chỉ, giấy phép hành nghề hay điều kiện khác.
Có cần nộp bằng cấp khi làm hồ sơ thành lập công ty?
Đối với hồ sơ đăng ký doanh nghiệp thông thường, bằng cấp không phải thành phần mặc định.
Nghị định 168/2025/NĐ-CP quy định hồ sơ đăng ký doanh nghiệp theo từng loại hình dựa trên các Điều 19–22 của Luật Doanh nghiệp và các nội dung đã được sửa đổi, bổ sung. Cơ quan đăng ký kinh doanh cũng không được yêu cầu thêm giấy tờ ngoài hồ sơ pháp luật quy định.
Tuy nhiên, đừng nhầm việc được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp với việc doanh nghiệp đã đủ mọi điều kiện để thực hiện một ngành nghề có điều kiện.
Nếu hoạt động dự kiến cần giấy phép chuyên ngành hoặc nhân sự có chứng chỉ, doanh nghiệp vẫn phải hoàn thiện các điều kiện đó theo quy định trước hoặc trong quá trình hoạt động, tùy từng lĩnh vực.
Nên kiểm tra điều kiện ngành nghề trước hay sau khi thành lập công ty?
Nên kiểm tra trước khi nộp hồ sơ thành lập.
Việc này giúp người thành lập biết sớm:
- Có cần người phụ trách chuyên môn hay không;
- Bằng cấp hoặc chứng chỉ phải đứng tên ai;
- Có cần xin giấy phép chuyên ngành không;
- Có yêu cầu về vốn hoặc cơ sở vật chất không;
- Khi nào doanh nghiệp mới được phép bắt đầu kinh doanh.
Kiểm tra sớm cũng tránh tình trạng đã thành lập công ty nhưng chưa đủ nhân sự, chứng chỉ hoặc điều kiện để triển khai hoạt động dự kiến.
Nếu cần thực hiện trọn gói thủ tục đăng ký, bạn có thể tham khảo dịch vụ thành lập công ty của Kế Toán Lạc Việt hoặc liên hệ 0931 398 798 để trao đổi về ngành nghề dự kiến trước khi chuẩn bị hồ sơ.
Một số câu hỏi thường gặp về việc thành lập công ty có cần bằng cấp không?
1. Thành lập công ty TNHH có cần bằng cấp không?
Thông thường không. Việc thành lập công ty TNHH không mặc định yêu cầu chủ sở hữu hoặc thành viên phải có bằng đại học; tuy nhiên ngành nghề công ty thực tế kinh doanh có thể phát sinh điều kiện chuyên môn riêng.
2. Làm giám đốc công ty có cần bằng đại học không?
Không có quy định chung bắt mọi giám đốc doanh nghiệp phải có bằng đại học. Yêu cầu về trình độ chỉ phát sinh khi pháp luật chuyên ngành quy định chức danh hoặc công việc mà người đó đảm nhiệm phải đáp ứng tiêu chuẩn chuyên môn.
3. Chủ công ty không có chứng chỉ hành nghề thì có thành lập được không?
Có thể. Nếu ngành nghề yêu cầu người phụ trách hoặc cá nhân trực tiếp hành nghề phải có chứng chỉ mà không bắt buộc chủ sở hữu phải có, doanh nghiệp có thể bố trí người đáp ứng điều kiện theo đúng pháp luật chuyên ngành.
Như vậy, thành lập công ty có cần bằng cấp không còn phụ thuộc vào ngành nghề dự kiến kinh doanh. Với phần lớn ngành nghề thông thường, chủ sở hữu, thành viên, cổ đông hoặc người đại diện theo pháp luật không bắt buộc phải có bằng đại học. Tuy nhiên, nếu hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh có điều kiện, doanh nghiệp có thể phải bố trí người đáp ứng yêu cầu về bằng cấp, chứng chỉ hành nghề, kinh nghiệm hoặc điều kiện chuyên môn theo quy định riêng.
Nếu chưa xác định ngành nghề của mình có cần bằng cấp, chứng chỉ hay giấy phép chuyên ngành hay không, Kế Toán Lạc Việt có thể hỗ trợ rà soát điều kiện, tư vấn ngành nghề và thực hiện hồ sơ đăng ký doanh nghiệp.
